Klasična manometrija jednjaka

Klasična ili konvencionalna manomaterija jednjaka predstavlja dijagnostičku proceduru koja je dugi niz godina bila zlatni standard za skoro sva benigna oboljenja gornjeg digestivnog sistema odnosno primarne poremećaje motiliteta jednjaka je stacionarna ezofagealna manometrija.

Osnovni cilj klasične manometrije je da obezbedi procenu ukupne i abdominalne dužine kao i kompletnosti relaksacije oba ezofagealna sfinktera uz evaluaciju peristaltičke funkcije tela jednjaka. Dakle, ova metoda pruža podatke o ezofagealnim pritiscima i o peristaltici

Nekoliko tehničkih usavršavanja, kao i lakoća izvođenja omogućilo je stacionarnoj manometriji izuzetno široku upotrebu u kliničkoj praksi.

Tehnika izvođenja

Stacionarna perfuziona ezofagealna manometrija se sprovodi korišćenjem specijalnih katetera koji u sebi imaju električne ili senzore na bazi vodene perfuzije koji su izrazito osetljivi na pritisak. Kateteri mogu imati 4, 8 ili 16 senzorna kanala, što omogućava dobijanje trodimenzionalnog modela sfinktera jednjaka, odnosno omogućava segmentu procenu peristaltike tela jednjaka. Manometrijski kateter povezan je sa softverskim sistemom u kojem se merenje reprodukuje na adekvatan način.

Stacionarna manometrija jednjaka
Stacionarna manometrija jednjaka

Manometrijski kateter sa senzorima, elektronski senzitivnim sprovodnicima na pritisak, koji su udaljeni po 5 cm jedan od drugog i orijentisanim na po 90 stepeni, se plasira kroz nos u želudac (tako da se svi senzori nalaze u želucu) i potom se izvlači za po 1 cm. Povlačenem katetera po centimetar prvo se pristupa merenju pritisaka na nivou DES-a. Donja granica DES-a prezentuje se kao porast u pritisku u odnosu na bazalni nivo pritiska u želucu. Potom se verifikuje tačka respiratorne inverzije koja nastaje kada pozitivnan pritisak u abdomenu prilikom inspirijuma, prelazi u negativan pritisak u grudnom košu. Tačka respiratorne inverzije služi kao referntno mesto na kojem se meri jačina bazalnog tonusa i intraabdominalna dužina donjeg ezofagealnog sfinktera. Kada su senzori pozicionirani u nivou DES-a pacjent se zamoli da načini najmanje pet odvojenih „vlažnih“ gutljaja (5ml vode) da bi se procenila funkcionalnost gutanjem uzrokovane relaksacije DES-a. Gornja ivica sfinktera lokalizuje se kada dolazi do pada u vrednosti pritiska na bazičnu liniju pritiska u jednjaku. Kod svakog merenja neophodno je odrediti ukupnu i intraabdominalnu dužinu sfinktera, kao i njegov bazalni tonus. Danas se smatra da da je DES mehanički neadekvatan ukoliko ima neku od navedenih karakteristika: srednji bazalni pritisak ≤ 6 mmHg, srednja dužina intraabdominalnog segmenta ≤ 1 cm i srednja ukupna dužina ≤ 2 cm.

Manometrija donjeg ezofagealnog sfinktera
Manometrija donjeg ezofagealnog sfinktera

Nakon evaluacije DES-a svi senzori se pozicioniraju u telu jednjaka na dva moguća načina: najdistalniji senzor na kateteru se pozicionira 3-5 cm iznad gornje ivice DES-a, ili najproksimalni senzor 1 cm ispod nivoa donje ivice GES-a. Funkcija tela jednjaka se procenjuje merenjem visine, dužine i karaktera amplituda kontrakcija odnosno prisustva peristaltike tela jednjaka, kao odgovora na 10 sukcesivnih bolusa 5 ml vode u intervalima od po 30 sekundi. Analizira se pravilnost peristaltičke progresije, zatim jačina amplituda kontrakcija, njihovo trajanje i morfologija.

Tokom sprovođenja procedure manometrijski nalazi se očitavaju na monitoru u realnom vremenu, a po završenom pregledu svi dobijeni podaci se retogradno detaljno evaluiraju u specijalno dizajniranom softverskom programu.

Konvencionalno manometrijsko ispitivanje završava se merenjem GES-a. Donja ivica GES-a lokalizovana je na mestu gde dolazi do povećanja pritiska u odnosu na nivo bazalnog pritiska tela jednjaka. Pošto se pozicinira senzor na nivo GES-a, određuje se njegova relaksacija tokom akta gutanja (na prazno i 5 ml bolusa vode). Prilikom relaksacije pritisak GES-a se spušta nekoliko mmHg ispod nivoa bazalnog pritiska tela jednjaka, sa posledičnom postrelaksacionom kontrakcijom. Karakteristika GES-a je izražena trodimenzionalna tenziona asimetrija te je neophodno precizno merenje tonusa GES-a u svim odvodima, čime bi se uočila eventualna oslabljena relaksacija, ili diskordinacija između faringealne kontrakcije i relaksacije GES-a.