Šta je ahalazija?

Ahalazija je prvi put prepoznata kao zaseban klinički entitet još pre oko 300 godina. Ovo oboljenje je primarno nazvano kardiospazam, čime se prepoznavala funkcionalna opstrukcija jednjaka u nivou DES-a.

Sama reč ahalazija može se sa grčkog jezika prevesti kao “nemogućnost opuštanja”. U pitanju je bolest nepoznatog uzroka kod koje postoji gubitak peristaltike jednjaka i nemogućnosti adekvatnog opuštanja (relaksacije) donjeg ezofagealnog sfinktera (DES). Iako oba ova poremećaja utiču na neadekvatno pražnjenje jednjaka, primarni simptomi ahalazije (otežano gutanje i regurgitacija) nastaju usled nemogućnosti DES-a da se adekvatno opusti. Nemogućnost adekvatnog opuštanja DES-a dovodi do funkcionalne opstrukcije jednjaka koja postoji sve dok hidrostatički pritisak zadržanog sadržaja ne prevaziđe pritisak koji stvara mišić DES-a.

Ahalazija nastaje zbog poremećaja funkcionisanja tela jednjaka kao i sfinktera (kružnog mišića) koji se nalazi između jednjaka i želuca, koji nazivamo donji ezofagealni sfinkter (DES). Prilikom gutanja ovaj sfinkter se relaksira (opušta) i omogućava hrani da normalno prolazi iz jednjaka u želudac. Kod ahalazije donji ezofagealni sfinkter održava stalni pritisak, i ne opušta se prilikom prolaska hrane i tečnosti, što kod bolesnika izaziva osećaj otežanog gutanja. Hrana i tečnost se nagomilavaju u jednjaku i bolesnici je često povrate u formi penušavog sadržaja ili nesvarenih zalogaja hrane. Vremenom se jednjak širi, što dodatno pogoršava osećaj zastajanja hrane iza grudne kosti. Dodatni problem kod bolesnika sa ahalazijom je oštećenje pluća koje najčešće u vidu pneumonije (upale pluća) usled stalnog prelivanja sadržaja iz jednjaka.

Iako se ne zna tačan mehanizam nastanka, smatra se da je ahalazija najverovatnije posledica virusne infekcije koja dovodi do oštećenja nervnih ćelija u zidu jednjaka. Takođe je primećeno da se češće javlja kod osoba nakon epizoda akutnog ili hroničnog stresa. Otežano gutanje je alarmantan simptom koji zahteva obaveznu lekarsku konsultaciju. Ukoliko otežano gutanje traje jako dugo, lekar može posumnjati na ahalaziju i uputiti Vas na seriju dijagnostičkih testova u cilju potvrde dijagnoze.

Ovo oboljenje je benignog karaktera, i predstavlja funkcionalni poremećaj jednjaka koji dovodi do otežanog gutanja i ako se na vreme dijagnostikuje može vrlo uspešno da se leči, najčešće hirurški, bez daljih posledica na zdravlje pacijenta.

Učestalost oboljenja

U razvijenim zemljama incidenca ahalazije danas iznosi 1.5/100.000 dok je njena prevalenca, s obzirom da se radi o hroničnoj bolesti 11/100.000 stanovnika. Poslednje dve decenije postoji stalan porast prevalence ovog oboljenja. Iako su opisane regionalne varijacije u SAD i Evropi, nije dokazano postojanje razlike vezano za rasu ili pol. Većina bolesnika se dijagnostikuje u životnom periodu od 20 do 70 godina. Interesantno je napomenuti da postoji specifična incidenca vezana za godine bolesnika tako da se ahalazija javlja ili kod mladih ljudi, između 20 i 40 godina ili u kasnijem životnom dobu, kod starijih od 60 godina. Incidenca ahalazije je izuzetno retka pre adolescencije (5 %), ali se povećava sa godinama i najveća je kod bolesnika u sedmoj dekadi života.

 

III-stages-of-Achalasia
Radiografski nalaz faza ahalazije: I – incipijentna, II dolihomegaezofagus, III – sigmoidni jednjak