Šta je Barrett-ov jednjak?

Barrett-ov jednjak (BJ) predstavlja pojavu specifičnog metaplastičnog cilindričnog epitela u bilo kojoj dužinikoji zamenjuje pločastoslojevitu sluzokožu koja normalno pokriva završni deo jednjaka.
Značaj ovog oboljenja ogleda se u činjenici da se iz karakterističnih promena može razviti karcinom.
Pojam Barrett-ov jednjak je eponim (naziv nastao po osobi) nastao po Norman-u Barrett-u (1903–1979) velikom engleskom hirurgu i jednom od osnivača grudne hirurgije u Velikoj Britaniji. Barrett je 1950. godine prvi put opisao entitet postojanja cilindrične sluzokože na završnom delu jednjaka.

Učestalost Barrett-ovog jednjaka

BJ se češće javlja u razvijenijim zemljama i danas od ovog oboljenja boluje 2 % svetske populacije, odnosno čak oko 7 % osoba starijih od 40 godina. Procenjuje se da kod 12 % bolesnika sa dijagnostikovanim GERB-om postoji Barrett-ov jednjak. Takodje, kod 20 % bolesnika starijih od 50 godina kod kojih se načini endoskopija iz bilo kog razloga, dijagnostikuje se Barrett-ov jednjak. Iako će manje od 1% celokupne populacije bolesnika sa Barrett-ovim jednjakom razviti karcinom, pacijenti sa BJ imaju oko 20 puta veći rizik od nastanka ovog oboljenja. Adenokarcinom završnog dela jednjaka danas predstavlja malignitet sa najbržom stopom rasta u zapadnom svetu, od preko 300% za poslednjih 20 godina, i jedan je od najčešćih uzroka mortaliteta medju karcinomima.

Epidemiologija Barrett-ovog jednjaka
Epidemiologija Barrett-ovog jednjaka

Barrett-ov jednjak predstavlja komplikaciju gastroezofagealne refluksne bolesti. U brojnim zemljama postoje preporuke za rutinsko izvođenje endoskopije gornjeg digestivnog trakta (suverena metoda u otkrivanju Barrett-ovog jednjaka) kod svih odraslih osoba starijih od 45 – 50 godina. Veliki broj ovih sistematskih endoskopija dovodi do činjenice da se Barrett-ov jednjak često otkriva i kod bolesnika koji nemaju simptome GERB-a. Ovakav pristup problemu ima za rezultat i često otkrivanje malignih tumora jednjaka u ranoj fazi, kada je ova bolest još uvek izlečiva. Danas postoje veoma efikasne endoskopske metode za uklanjanje Barrett-ovog jednjaka, pre svega radiofrekventna endoskopska ablacija.

Priča o Barrett-ovom jednjaku u svojoj osnovi predstavlja priču o ranom otkrivanju, prevenciji, lečenju i praćenju, odnosno izuzetno ozbiljan pristup ovom sve više prisutnom kliničkom problemu.