Klinička slika Barrett-ovog jednjaka

Simptomatologija

Kod bolesnika sa Barrett-ovim jednjakom (BJ) postoje značajne individualne razlike u percepciji simptoma i kliničkoj slici, tako da je konsultacija lekara apsolutno neophodna kada bolesnici imaju višegodišnji osećaj gorušice. Bolesnici sa BJ u najvećem broju slučajeva se javljaju lekaru zbog simptoma vezanih za postojanje gastroezofagealne refluksne bolesti jer sluzokoža BJ u vidu intestinalne cilindrične metaplazije, ne stvara nikakve simptome. Najčešći simptomi koji se javljaju kod bolesnika sa BJ su:

  • Dugogodišnja gorušica praćena spontanim vraćanjem hrane iz želuca u jednjak (regurgitacija)
  • Pojava noćne gorušice i regurgitacije
  • Učestalo podrigivanje i osećaj nadutosti želuca
  • Višegodišnja gorušica koja se poslednjih nekoliko meseci spontano umanjila ili u potpunosti prestala.

Klasičan anamnestički podatak za postojanje BJ je višegodišnja gorušica koja se poslednjih nekoliko meseci spontano umanjila ili u potpunosti prestala. Razlog za ovakvo stanje je činjenica da izmenjena sluzokoža BJ ne poseduje receptore koji signaliziraju prisustvo kiseline. Pored gore navedenih simptoma kod ovih bolesnika se javlja i osećaj otežanog gutanje hrane, koji najčešće nastaje zbog oštećene peristaltike tela jednjaka. Takođe, može se registrovati i pojava bolova u grudima i u gornjem delu želuca. Veoma često ovi bolesnici imaju i problem u vidu pojave dugogodišnjeg suvog kašalja. Suvi kašalj uzrokovan je stalnim vraćanjem želudačnog sadržaja ne samo u jednjak već i u disajno stablo.

Preporuke

Bolesnici koji najmanje jednom nedeljno imaju simptome GERB-a, a koji su prisutni u periodu od poslednjih pet godina, i koji uz to imaju mnogobrojne faktore rizika za nastanak karcinoma jednjaka, moraju obavezno biti dijagnostikovani zbog sumnje na postojanje BJ. Faktori koji dodatno individualno povećavaju rizik od nastanka BJ su starija životna dob i naročito gojazni pacijenti sa dugotrajnim postojanjem gorušice.

Komplikacije

Na osnovu stepena razvoja BJ patoghistološki se razlikuju tri tipa ili „stepena“ Barrett-ovog jednjaka:

  • intestinalna metaplazija (IM) bez dispalazije
  • displazija lakog stepena
  • displazija teškog stepena.

Najznačjanija komplikacija Barrett-ovog jednjaka je da, nakon nekog vremena, od metaplastične cilindrične sluzokože jednjaka (intestinalna metaplazija) mogu da nastanu prekancerozne promene odnosno displazija. Termin „displazija“ se odnosi na nespecifične nepravilnosti tkiva ili ćelije usled koje one postaju dezorganizovane i počinju da podsećaju na maligno tkivo ili karcinomske ćelije. Ponekad je teško adekvatno patohistološki identifikovati prekancerozne promene, naročito kada postoji zapaljenje uzrokovano izrazitim refluksom želudačnog sadržaja. Baš iz ovog razloga se preporučuje da se biopsija tkiva kod sumnje na postojanje Barrett-ovog jednjaka uvek načini nakon odredjenog vremena terapije inhibitorima protonske pumpe.

Displastične promene se dele u dve velike grupe: displaziju lakog stepena, i značajno teži oblik, displaziju teškog stepena. Iako su pacijenti kod svih tipova Barrett-ovog jednjaka izloženi povećanom riziku, Laka i teška displazija predstavljaju podtipove koji nose najveći rizik po pacijenta. Displazija visokog stepena se sama po sebi uvek mora posmatrati kao početna faza karcinoma jednjaka. Važno je shvatiti da napredovanje od inicijalnog Barrett-ovog jednjaka (intestinalne metaplazije) do karcinoma jednjaka nije tako učestalo, i danas se smatra da na godišnjem nivou od 0.12 do 0.33 % pacijenata razvije karcinom. Sa druge strane u periodu od četiri godine relativni rizik za nastanak karcinoma jednjaka iz intestinalne metaplazije iznosi 1.1 do 3.5 %.

Osnovni faktori progresije intestinalne metaplazije u adenokarcinom jednjaka su:

  • dužina
  • postojanje BJ više od 10 godina
  • zapaljenje završnog dela jednjaka, ezofagitis

Ukoliko se uz ove osnovne faktore progresije dodaju starosna dob (˃ 50 godina), muški pol i gojaznost, stiču se uslovi za preventivno delovanje, odnosno uklanjanje inestinalne metaplazije endoskopskim procedurama.

Praćenje prekanceroznih promena pre svega intestinalne metaplazije i displazije niskog stepena se apsolutno preporučuje kod svih pacijenata sa Barrett-ovom jednjakom. U ovom trenutku, praćenje podrazumeva redovne endoskopije sa biopsijama uz napomenu da su u međuvremenu preduzete sve mogućnosti adekvatnog lečenja ovih bolesnika. Ovakvim pristupom se mogu otkriti prekancerozne promene, u smislu lake ili teške displazije sluzokože jednjaka, ali i karcinom u ranoj fazi, kada ga je moguće značajno efikasnije lečiti.