24 časovna pH metrija i impendanca jednjaka

Šta je 24 h pH metrija i impedanca jednjaka?

24 časovna pH metrija kombinovana sa impedancom jednjaka predstavlja najsavremeniju dijagnostičku proceduru u dijagnostici gastroezofagealne refluskne bolesti (GERB-a). Ovaj pregled predstavlja „zlatni standard“ kod osoba koje imaju gorušicu i sumnju na gastroezofagealnu refluksnu bolest, a kod kojih radiografskim i endoskopskim pregledom nije dokazano postojanje patološkog refluksa. Takođe, može biti značajna dopunska metoda u pripremi bolesnika i postavljanju indikacija za antirefluksnu hirurgiju. U slučaju da postoji sumnja na patološki refluks kiseline u ždrelo koristi se specifična dualna 24 časovna pH metrija, gde se sa dva senzora određuje prisustvo kiseline u završnom delu jednjaka, ali i u ždrelu.

24 časovna pH metrija sa multikanalnom impendancom predstavlja dijagnostičku proceduru kojom se meri vrednost pH kao i impendanca u jednjaku. Impedanca predstavlja otpor električnom prolasku tečnost ili bolusu gasa, i omogućava otkrivanje promena u otporu protoka naizmenične električne struje između dve elektrode, kada se bolusi tečnosti i/ili gasa pomeraju između njih. Uvođenjem ove metode dokazano je da postoje tri vrste gastroezofagealnog refluksa: tečni, gasoviti i mešoviti. Tečan refluks može biti kiselinski i nekiselinski, dok mešoviti predstavlja kombinaciju gasa i tečnosti. Impedanca je veoma senzitivna za otkrivanje malih količna tečnosti, i kada se kombinuje sa pH metrijom omogućava otkrivanje i karakterizaciju svih refluksnih epizoda.

Specifičnost ove dijagnostičke procedure veoma visoka, sa senzitivnošću za dokazivanje refluksnih epizoda od 99 %.

Osnovni klinički značaj impedance jednjaka je u otkrivanju neacidnog i nelikvidnog refluksa, prevashodno kod bolesnika sa GERB-om i na dugotrajnim terapijama lekovima ili ko dosoba sa izurazitom osetljivošću sluzokože jednjaka. Na ovaj način se pored mogućnosti dijagnostike kiselinskog može odrediti i refluks bilo kakvog sadržaja u jednjak, gasa odnosno slabo kiselog ili alkalnog. Takodje se može odrediti i sastav refluksa, u odnosu na to da li je tečan, gasoviti ili mešoviti. Zahvaljujući senzorima za impedancu koji pokrivaju kompletnu dužinu jednjaka, moguće je ustanoviti i nivo jednjaka odnosno ždrela do kojeg se refluksni sadržaj vraća.

Koje su indikacije?

Sumnja na patološki gastroezofaegalni refluks (GERB), odnosno na preterano vraćanje želudačnog sadržaja u jednjak i ždrelo, bez ili sa postojanjem oštećenja sluzokože jednjaka vidljivim tokom endoskopskog peregleda. 

Koje su prednosti u odnosu na druge metode?

U poređenju sa ranijim metodama merenja pH vrednosti u jednjaku kao što su samo pH metrija i BRAVO sistem, ova metoda, koja pored senzora za pH vrednost sadrži i 8 kanala impedance, određuje i tip refluksata (kiselinski, alkalni ili mešoviti) kao i visinu do koje refluks iz želuca doseže u jednjak.

Kakva je priprema za 24h pH metriju / impedancu jednjaka?

U slučaju da je potrebno prekinuti sa uzimanjem lekova pre sprovođenja testa, treba znati sledeće:

  • Inhibitore protonske pumpe treba prekinuti sa uzimanjem 7 dana pre testa: Omperazole, Lansoprazole, Rabeprazole, Pantoprazole (Controloc), Esomeprazole (Nexium), Dexlansoprazole (Dexilant)
  • Blokatore H2 receptora treba prekinuti sa uzimanjem 2 dana pre testa: Ranitidin, Cimetidin, Nizatidin, Famotidin.
  • Prokinetike treba prekinuti sa uzimanjem 1 dan pre testa: Reglan (Metoclopramid) i Gastroperidon (Domperidon)
  • Antacide treba prekinuti sa uzimanjem 6 sati pre testa: Gelusil-Lac, Alka-Seltzer, Gaviscon, Riopan, Tums 4 – 6 sati pre testa ne uzimati tečnosti i hranu

Imajte u vidu da će u određenim slučajevima Vaš lekar zahtevati da nastavite sa uzimanjem predhodno propisane terapije kako bi se ustanovila njena efikasnost.

Kako se izvodi ova metoda?

  • Kateter – Pregled se izvodi tako što se tanka cevčica (kateter) koja na sadrži nekoliko senzora na različitim lokalizaciajma, kroz nos plasira u završni deo jednjaka. Sam kateter može pričinjavati manji osećaj nelagodnosti, posebno u nivou ždrela, ali najveći procenat ispitanika uspešno sprovede celodnevni pregled.
  • Portabilni aparat – Drugi kraj katetra je priključen za portabilni aparat, koji vrši snimanje signala koji se detekuje u jednjaku. Ovaj aparat je mali i omogućava da osoba, u danu kada joj se pregled izvodi, ima normalnu pokretljivost, vrši svakodnevne životne aktivnosti i uzima redovne obroke. Na portabilnom uređaju postoje posebne komande koje je potrebno pritisnuti kada pacijent uzima hranu, legne, ili kada ima simptome.
  • Kompjuterska obrada – Nakon pregleda lekar će izvaditi cevčicu iz nosa, i potom se zapis sa portabilnog uređaja prebacuje na računar sa posebnim softverskim programom. Kompjuterski se određuje broj, trajanje i tip epizoda gastroezofagealnog refluksa, čime se dobija se specifičan zbir, na osnovu kojeg se procenjuje da li postoji i kakav je patološki refluks želudačnog sadržaja u jednjak.

Šta se sve može dokazati ovom metodom?

  • Broj, vreme (tokom jela, u ležećem položaju, tokom sna) i dužina trajanja refluksnih epizoda
  • Sadržaj koji dovodi do refluksnih epizoda – mogućnost određivanja pored kiselinskog refluksa (kiseo, slabo kiseo ili alkalni), i refluks bilo kakvog sadržaja u jednjaka (tečnog, gasovitog ili mešovitog)
  • Povezanost simptoma sa refluksnim epizodama
  • Prisustvo refluksa u ždrelu- Zahvaljujući senzorima za impedancu koji pokrivaju kompletnu dužinu jednjaka, moguće je ustanoviti i nivo jednjaka odsnono ždrela do kojeg se refluksni sadržaj vraća.
  • Ekstraezofagealna priroda simptoma najčeće u vidu učestalog kašlja
  • Senzitivnost za dokazivanje refluksnih epizoda – 99%

Pored odredjivanja da li je refluks tečnog, gasovitog ili mešovitog tipa, ukoliko se kombinuje sa pH metrijskim merenjem impedanca pruža uvid i u tačan pH refluksnog sadržaja. Kombinovanom 24 h pH-impedancom proširuje se mogućnost dijagnostikovanja refluksata nezavino od njegovog pH, na taj način otkrivanja acidnog i ne-acidnog GER-a. Korišćenjem ove metode može se sa sigurnošću odrediti da li se radi o čisto kiselinskom refluksu (srednja vrednost pH ≤ 4), ili nekiselinskom (srednja vrednost pH > 4) koji se može podeliti na slabo kiselinski (pH između 4 i 7) i slabo bazni refluks (pH >7).

24 časovna impedanca / pHmetrija predstavlja veoma sofisticiranu dijagnostičku proceduru, koja ako se izvede pravilno, praktično omogućava 100% senzitivnost u proceni prisustva refluksa. Pored toga, kompjuterski softver koji analizira rezultate izračuvana i verovatnoću povezanosti simptoma ispitanika sa refluksnim epizodama. Ovo je izrazito korisno prilikom određivanja specifične medikamentozne terapije, ili procene za antirefluksno hirurško lečenje.